Pređi na sadržaj
Corpus Dramaticum
Miroslav Krleža

1893–1981 · Miroslav Krleža

Miroslav Krleža

Hrvatski pisac i enciklopedista; ciklusom o Glembajevima i ekspresionističkim „Legendama“ obeležio je jugoslovensku dramu 20. veka.

Miroslav Krleža je najznačajnija figura hrvatske književnosti 20. veka. Kao dramski pisac, prošao je kroz ekspresionističku fazu („Legenda“, „Kraljevo“, „Golgota“, „Vučjak“) do glembajevske trilogije („U agoniji“, „Gospoda Glembajevi“, „Leda“) o propadanju jedne građanske porodice. Bio je i pesnik, romanopisac, esejista i dugogodišnji direktor Jugoslovenskog leksikografskog zavoda.

Osnovni podaci

Rođen
7. jul 1893.Zagreb
Umro
29. decembar 1981.Zagreb
Epoha
Modernizam
Jezik
Hrvatski
Žanr
Drama, ekspresionistička drama, lirika, roman, esej
Stvaralaštvo
1914–1959.
Dramskih dela
12
U arhivu
1 delo

Biografija

Miroslav Krleža rođen je 7. jula 1893. u Zagrebu, u Austrougarskoj, a umro je 29. decembra 1981. u Zagrebu. Američka enciklopedijska odrednica ocenjuje ga kao najznačajniju figuru hrvatske književnosti 20. veka, a pedesetih godina bio je pokretačka snaga jugoslovenske kulture.

Prvo štampano delo, drama „Legenda“, objavljeno je 1914. U prvoj, ekspresionističkoj fazi (1918–1919) nastali su „Kraljevo“, „Hristofor Kolumbo“ i „Mikelanđelo Buonaroti“, a u drugoj (1922–1923) „Galicija“, „Golgota“ i „Vučjak“. Eksperimentalni komad „Adam i Eva“ datira iz 1922.

U trećoj fazi (1928–1932) nastala je glembajevska trilogija „U agoniji“, „Gospoda Glembajevi“ (oba 1928) i „Leda“ (1932), koja prati propadanje porodice Glembaj i građanskog društva. Nakon Drugog svetskog rata napisao je „Areteja“ (1959), koji se često igra na Dubrovačkim letnjim igrama.

Krleža je pisao i pesme („Balade Petrice Kerempuha“, 1936, nacionalni ep na kajkavskom), pripovetke („Hrvatski bog Mars“, „Smrt bludnice Marije“, 1924), romane („Povratak Filipa Latinoviča“, 1932; „Na rubu pameti“, 1938; „Banket u Blitvi“; „Zastave“, 1967, nedovršene), eseje i memoare. Godine 1939. objavio je „Dijalektički antibarbarus“ i posle toga je isključen iz Komunističke partije. Od početka pedesetih bio je direktor Jugoslovenskog leksikografskog zavoda (danas Leksikografski zavod „Miroslav Krleža“) i glavni urednik „Enciklopedije Jugoslavije“ (8 tomova, 1955–1971). Od 1958. do 1961. bio je predsednik Saveza književnika Jugoslavije.

Značaj i nasleđe

  • Glembajevski ciklus

    Trilogija „U agoniji“, „Gospoda Glembajevi“ i „Leda“, objavljena 1928–1932, prati propadanje porodice Glembaj i građanskog društva. Ukupno, glembajevska proza i drame obuhvataju jedanaest pripovedaka i tri drame.

  • Ekspresionizam na jugoslovenskoj sceni

    Rani komadi („Kraljevo“, „Hristofor Kolumbo“, „Mikelanđelo Buonaroti“, zatim „Galicija“, „Golgota“ i „Vučjak“) spadaju u ekspresionističku fazu i donose na jugoslovensku scenu unutrašnji sukob, vizije i politički bunt.

  • Enciklopedista i intelektualac

    Kao direktor Jugoslovenskog leksikografskog zavoda i urednik „Enciklopedije Jugoslavije“ Krleža je oblikovao jugoslovensku kulturnu politiku. Zbog „Dijalektičkog antibarbarusa“ (1939) isključen je iz Komunističke partije, a šezdesetih je bio član Centralnog komiteta, sve dok nije potpisao Deklaraciju o hrvatskom jeziku (1967).

Dela12 ukupno, 1 sa analizom

Dela sa analizom na sajtu1

Gospoda Glembajevi 1928. „Gospoda Glembajevi“ su Krležina drama u tri čina, objavljena 1928, a prvi put izvedena u Zagrebu 1929. Radnja se odvija… Drama

Potpun spisak dramskih dela12

Spisak obuhvata Krležine drame; pripovetke, pesme, romani i eseji nisu na spisku. Godine ranih komada date su u rasponu (faze stvaralaštva).

  1. 1914.LegendaLegenda · prvo štampano delo
  2. 1918–1919.KraljevoKraljevo · rana ekspresionistička faza
  3. 1918–1919.Hristofor KolumboKristofor Kolumbo · rana ekspresionistička faza
  4. 1918–1919.Mikelanđelo BuonarotiMichelangelo Buonarroti · rana ekspresionistička faza
  5. 1922–1923.GalicijaGalicija · druga faza
  6. 1922.Adam i EvaAdam i Eva · eksperimentalni ekspresionistički komad
  7. 1922–1923.GolgotaGolgota · druga faza
  8. 1922–1923.VučjakVučjak · druga faza
  9. 1928.U agonijiU agoniji · glembajevska trilogija
  10. 1928.Gospoda Glembajevianaliza na sajtuGospoda Glembajevi · glembajevska trilogija
  11. 1932.LedaLeda · glembajevska trilogija; izvor daje 1932.
  12. 1959.AretejAretej · napisan posle Drugog svetskog rata

Iz iste epohe: Modernizam

Alfred Žari1873–1907 Tvorac "Kralja Ibija", farse koja je preteča nadrealizma i teatra apsurda. ModernizamFrancuski1 delo u arhivu Luiđi Pirandelo1867–1936 Majstor metateatra, istraživao je odnos stvarnosti i iluzije ("Šest lica traži pisca"). ModernizamItalijanski1 delo u arhivu Bertolt Breht1898–1956 Tvorac "epskog pozorišta". Koristio je teatar za društvenu kritiku i buđenje svesti. ModernizamNemački3 dela u arhivu F. G. Lorka1898–1936 Poznat po "ruralnim tragedijama" ("Krvava svadba") koje spajaju poeziju i strast. ModernizamŠpanski2 dela u arhivu Judžin O’Nil1888–1953 Otac američke drame, nobelovac, autor "Dugog putovanja u noć". ModernizamEngleski1 delo u arhivu Frank Vedekind1864–1918 Nemački dramski pisac i kabareista; „Buđenje proleća“ i dilogija o Lulu vode od naturalizma ka ekspresionizmu. ModernizamNemački1 delo u arhivu

Više o epohi: Modernizam

Izvori

  1. Osnovni podaci i raspored dela: baza Corpus DramaticumKulturni element; način provere opisan na stranici „Izvori i metodologija“
  2. Store norske leksikon: Miroslav Krležadatumi, faze dramskog stvaralaštva sa naslovima i godinama, „Balade Petrice Kerempuha“, romani, Leksikografski zavod, predsednik Saveza književnika · snl.no
  3. Encyclopedia.com: Krleza, Miroslavdatumi, glembajevski ciklus (1928–1932), isključenje iz Partije 1939, Leksikografski zavod · encyclopedia.com

Primećujete grešku ili imate bolji izvor? Pišite nam. Kako proveravamo podatke.