Biografija
Miloš Crnjanski rođen je 1893. u Čongradu u Mađarskoj, u porodici Srba, a školovao se u Temišvaru. Studirao je filozofiju i istoriju umetnosti u Beču. U Prvom svetskom ratu bio je mobilisan u austrougarsku vojsku (1914). Hrvatska enciklopedija ga određuje kao pesnika, romansijera, dramatičara, putopisca, esejistu, memoarista i publicistu.
Prve dramske pokušaje pisao je kao gimnazijalac: „Prokleti knez“, napisan pre 1912, poslao je Narodnom pozorištu u Beogradu, ali mu se rukopis nije vratio. Oko 1913. u Beču napisao je „poetičnu komediju“ „Maska“, koju je 1918. u Zagrebu štampalo Društvo hrvatskih književnika.
U međuratnom razdoblju radio je kao profesor i novinar u Beogradu, a od 1935. i kao diplomata. Posle Drugog svetskog rata ostao je dvadesetak godina u emigraciji, a u Beograd se vratio 1965. Književni ugled stekao je pre svega romanom „Seobe“ (1929–1962) i zbirkom pesama „Lirika Itake“ (1919).
Kasnije je objavio „Konak“, „dramu i komediju u pet slika“ o ubistvu kralja Aleksandra Obrenovića i kraljice Drage (štampan 1950-ih), i „Teslu“, koja je 1966. izašla u knjizi „Drame“ zajedno sa „Maskom“ i „Konakom“. Ostali rukopisi („Gundulić“, „Juhahaha“, „Katalina“ i drugi) nisu sačuvani. Umro je u Beogradu 1977.
Značaj i nasleđe
Poetična komedija „Maska“
„Maska“ (1918) ubraja se u ranije, ekspresionistički orijentisane radove jednog od najvažnijih pisaca srpskog modernizma. U podnaslovu je označena kao „poetična komedija“.
Drama o stvarnim ličnostima
U „Konaku“ Crnjanski dramski obrađuje majski prevrat 1903. i sudbinu kralja Aleksandra i kraljice Drage, a u „Tesli“ prikazuje život naučnika Nikole Tesle. Obe drame nastale su u zrelom dobu pisca.
Dramatičar u senci romansijera
Crnjanski je u književnosti najpoznatiji po romanima i poeziji, pa je njegovo dramsko delo manje poznato. U Srpskom narodnom pozorištu u Novom Sadu dramatizovani su njegovi romani „Roman o Londonu“ (1987) i „Seobe“ (2012).
Dela7 ukupno, 1 sa analizom
Dela sa analizom na sajtu1
Potpun spisak dramskih dela7
Spisak obuhvata sačuvane drame i najpoznatije izgubljene tekstove; „Lirika Itake“ je zbirka pesama i nije u spisku.
- pre 1912.Prokleti knezrana drama; rukopis izgubljen
- 1918.Maskaanaliza na sajtupoetična komedija; napisana oko 1913, štampana u Zagrebu
- datum sporenKonakdrama i komedija u pet slika; štampana 1950-ih, izvedena 1959.
- 1966.Tesladrama; objavljena u knjizi „Drame“
- datum nepoznatGundulićdrama; rukopis nije sačuvan
- datum nepoznatJuhahahakomedija; rukopis nije sačuvan
- datum nepoznatKatalinadrama; rukopis nije sačuvan
Iz iste epohe: Modernizam
Izvori
- Osnovni podaci i raspored dela: baza Corpus DramaticumKulturni element; način provere opisan na stranici „Izvori i metodologija“
- Enciklopedija Srpskog narodnog pozorišta: Crnjanski, Milošdatum i mesto rođenja i smrti; „Maska“ (poetična komedija, Zagreb 1918), „Konak“, „Tesla“ · snp.org.rs
- Zadužbina Miloša Crnjanskog: bibliografija drama„Maska“ 1918; „Konak“ – drama i komedija u pet slika; knjiga „Drame“ (1966) · mcrnjanski.rs
- Muzej Vojvodine: Miloš Crnjanski„Prokleti knez“ pre 1912; „Maska“ napisana u Beču oko 1913 i štampana u Zagrebu 1918 · muzejvojvodine.org.rs
- Zbornik Filozofskog fakulteta u Nišu: članak o „Konaku“tri sačuvane drame; „Konak“ izveden 1959; izgubljeni rukopisi · izdanja.filfak.ni.ac.rs
- Hrvatska enciklopedija: Crnjanski, Milošbiografija, emigracija, povratak 1965 · enciklopedija.hr
Tekst je samostalno napisan na osnovu navedenih izvora; nije prevod ni prepričavanje pojedinačnog članka. Primećujete grešku ili imate bolji izvor? Pišite nam – ispravljamo je uz navođenje izvora. Kako proveravamo podatke.