Biografija
Ben Džonson rođen je 1572. u Londonu. Bio je zidar, vojnik i glumac pre nego što je postao dramski pisac. Godine 1598. ubio je glumca u dvoboju i spasao se vešanja tako što je, po običaju, dokazao da ume da čita na latinskom. Iste godine je postigao prvi uspeh komedijom „Svako po svom humoru”.
Pisao je komedije za londonska pozorišta, a za dvor kralja Džejmsa I maskerade. Bio je veoma učen čovek i često je stupao u sporove sa drugim piscima. Umro je 1637. i sahranjen je u Vestminsterskoj opatiji.
Značaj i nasleđe
Komedija humora
Likovi mu se određuju jednom dominantnom osobinom, koja ih vodi u groteskne situacije.
Vešt zaplet
„Alhemičar” se često navodi kao uzor komedijskog zapleta.
Satira
Njegov cilj je razotkrivanje licemerja i lakomosti.
Dela39 ukupno, 2 sa analizom
Dela sa analizom na sajtu2
Volpone
Bogataš Volpone se pretvara da umire, a oni koji se nadaju nasleđu zasipaju ga darovima. On i njegov sluga Moska igraju se…
Alhemičar
Dok gospodar beži od kuge, sluga Fejs pušta u kuću prevarante, koji lakovernim Londončanima obećavaju kamen mudrih i…
Potpun spisak dramskih dela39
Spisak obuhvata sve sačuvane i poznate izgubljene drame i izbor od petnaestak najznačajnijih dvorskih maski (od tridesetak), bez kraćih svečanih dočeka i govora.
- 1597.Ostrvo pasaThe Isle of Dogs · satira koju je započeo Tomas Neš; izgubljena, izazvala zatvaranje
- oko 1597–1598.Slučaj je izmenjenThe Case is Altered · rana komedija po uzoru na Plauta
- 1598.Svako po svom humoruEvery Man in His Humour · prva velika komedija humora
- 1598.Brza srdžba, brzo hlađenjeHot Anger Soon Cold · u saradnji sa Porterom i Četlom; izgubljena
- 1599.Svako bez svog humoraEvery Man out of His Humour · satirična komedija humora, izvedena u Globu
- 1599.Paž iz PlimutaPage of Plymouth · u saradnji sa Dekerom; izgubljena
- 1599.Robert II, kralj ŠkotaRobert II, King of Scots · u saradnji sa Četlom i Dekerom; izgubljena
- 1600.Sintijine svetkovineCynthia's Revels · satirična komedija za dečje glumačke trupe
- 1601.PoetasterThe Poetaster · satira u Avgustovom Rimu, deo „rata pozorišta”
- 1602.Ričard GrbavacRichard Crookback · izgubljena istorijska drama
- 1603.SejanSejanus His Fall · rimska tragedija o padu moćnog dvoranina
- 1605.Ka istoku!Eastward Ho · gradska komedija u saradnji sa Marstonom i Čepmenom
- 1605–1606.Volponeanaliza na sajtuVolpone, or The Fox · satirična komedija o lakomosti i prevarama
- 1609.Epikena, ili Ćutljiva ženaEpicoene, or The Silent Woman · komedija o čoveku koji ne podnosi buku
- 1610.Alhemičaranaliza na sajtuThe Alchemist · komedija prevare, često navođena kao uzor zapleta
- 1611.Katilinina zaveraCatiline His Conspiracy · rimska tragedija o zavereniku Katilini
- 1614.Vašar svetog VartolomejaBartholomew Fair · široka komedija londonskog vašara
- 1616.Đavo je magaracThe Devil is an Ass · komedija o neznalici đavolu u Londonu
- 1625–1626.Tržnica vestiThe Staple of News · kasna satira o novinama i novcu
- 1629.Nova gostionicaThe New Inn · komedija, neuspela na sceni; odobrena za izvođenje januara 1629.
- 1632.Magnetna damaThe Magnetic Lady · kasna komedija humora; odobrena oktobra 1632.
- 1633.Priča o buretuA Tale of a Tub · rani nacrt oko 1596; prerađena i izvedena 1633.
- oko 1637.Tužni pastirThe Sad Shepherd · nedovršena pastoralna drama
- datum sporenMortimerov padMortimer His Fall · fragment istorijske drame; štampan 1641.
- 1605.Maska o crniluThe Masque of Blackness · dvorska maska; prvi zajednički rad sa Inigom Džonsom
- 1606.HimenejHymenaei · maska za svadbu grofa od Eseksa
- 1608.Maska o lepotiThe Masque of Beauty · dvorska maska
- 1609.Maska o kraljicamaThe Masque of Queens · dvorska maska sa prvom pravom antimaskom
- 1611.Oberon, vilinski princOberon, the Faery Prince · dvorska maska za princa Henrija
- 1612.Ljubav povraćenaLove Restored · dvorska maska
- 1615.Merkur opravdan pred alhemičarimaMercury Vindicated from the Alchemists at Court · dvorska maska
- 1616.Božićna maskaChristmas, His Masque · dvorska maska
- 1617.Vizija zadovoljstvaThe Vision of Delight · dvorska maska
- 1618.Zadovoljstvo pomireno sa vrlinomPleasure Reconciled to Virtue · dvorska maska
- 1620.Vesti sa Novog sveta otkrivene na MesecuNews from the New World Discovered in the Moon · dvorska maska sa satiričnim antimaskama
- 1621.Preobraženi CiganiThe Gypsies Metamorphosed · maska izvedena na plemićkim imanjima
- 1624.Neptunov trijumf za povratak AlbionaNeptune's Triumph for the Return of Albion · dvorska maska
- 1631.Ljubavni trijumf kroz KalipolisLove's Triumph Through Callipolis · dvorska maska
- 1631.HloridaChloridia · poslednja Džonsonova maska sa Inigom Džonsom
Iz iste epohe: Renesansa
Marin Držić
Najveći južnoslovenski renesansni komediograf. Tvorac "Dunda Maroja" i majstor jezičke karakterizacije.
Nikolo Makijaveli
Italijanski renesansni filozof, autor cinične i briljantne komedije "Mandragola".
Tomas Kid
Engleski renesansni pisac, tvorac "Španske tragedije" i začetnik žanra "tragedije osvete".
Kristofer Marlou
Najznačajniji Šekspirov prethodnik, majstor "silovitog stiha" (blank verse), autor "Doktora Faustusa".
Vilijam Šekspir
Najveći dramski pisac svih vremena. Njegov opus obuhvata tragedije, komedije i istorijske drame koje su temelj moderne književnosti.
Džon Vebster
Engleski jakobinski pisac, poznat po mračnim i nasilnim tragedijama ("Vojvotkinja od Malfija").
Izvori
- Osnovni podaci i raspored dela: baza Corpus DramaticumKulturni element; način provere opisan na stranici „Izvori i metodologija“
- Hrvatska enciklopedija: Džonson, Bendatumi života i pregled glavnih komedija i tragedija (1598–1614) · enciklopedija.hr
- Fondacija za poeziju: Ben Džonsonbiografija i hronologija dela, „Radovi“ iz 1616. · poetryfoundation.org
Tekst je samostalno napisan na osnovu navedenih izvora; nije prevod ni prepričavanje pojedinačnog članka. Primećujete grešku ili imate bolji izvor? Pišite nam – ispravljamo je uz navođenje izvora. Kako proveravamo podatke.